|
Synthetische dakbedekkingen
Waarom er voor de FPO dichtingsbanen =
een grote=20
toekomst is weggelegd
Nadat ir. Harry Steenbrugghe in zijn artikel "TPE: een =
nieuwe=20
generatie afdichtingen" in Roof Belgium nr. 7 van augustus =
2002 een=20
hoofdzakelijk theoretische uiteenzetting heeft gegeven over =
de=20
diverse soorten TPE's en de daarmee gepaard gaande =
terminologie,=20
verklaart hij in dit verhaal waarom hij ervan overtuigd is =
dat er=20
voor de flexibele polyolefinen (FPO's) binnen deze familie =
een grote=20
toekomst is weggelegd. (Red.)
Harry Steenbrugghe, ir.
Anframar cva
Zoals vermeld in mijn vorig artikel is TPE =
(thermoplastisch=20
elastomeer) een groepsnaam van diverse types producten. Het =
type SBC=20
(op basis van SBS en SEBS) is ondertussen terug uit de markt =
verdwenen en ik zal het hier dan ook uitsluitend hebben over =
het=20
type FPO waarmee nu reeds meer dan 10 jaar ervaring werd=20
opgebouwd.
Types TPE![](3D"http://www.dakweb.nl/RB/2003-8/FPO%20schema.jpg")
Er wordt onderscheid gemaakt tussen 2 types FPO's: de =
TPO's en de=20
FPO's.
Ze bestaan beiden uit korreltjes die omhuld worden door =
een=20
'massa', een bindmiddel bestaande uit PE (polyethyleen) of =
PP=20
(polypropyleen). De 'korreltjes' of partikels hebben een =
diameter=20
van 1 =E0 10 micron en bestaan uit EPR =
ethyleen-propyleen-rubber=20
(speciale EP-korreltjes met zeer goed elastische =
eigenschappen) of=20
uit EPDM ( ethyleen-propyleen-dieen-monomeer), al dan niet=20
gevulkaniseerd.
Bij de TPO's (thermoplastische polyolefinen) zijn de =
"korrels"=20
EPR of EPDM niet gevulkaniseerd. Naargelang de kwaliteit van =
de EPR=20
of de EPDM en de samenstelling van het totale mengsel=20
(toeslagstoffen, vulstoffen) heeft men een groot onderscheid =
in de=20
soepelheid en verwerkbaarheid van de baan. Fabrikanten die =
zelf hun=20
eigen mengsels maken hebben door hun lange ervaring vaak =
soepelere=20
banen.
Bij de TPV's of gevulkaniseerde thermoplastische =
polyolefinen=20
worden deze EPDM "korreltjes" in een bijkomende =
productiegang=20
gevulkaniseerd door opwarming boven 180 =B0C waardoor het =
materiaal in=20
vergelijking met TPO gekenmerkt wordt door een nog hogere=20
elasticiteit, een hogere vermoeiingsweerstand bij cyclische=20
rekproeven, een minder snelle vloei bij constante =
trekkrachten en=20
een hogere temperatuurvastheid. Daardoor moet men het =
materiaal=20
hoger opwarmen bij het lassen van de overlappen en neemt de=20
lasbaarheid af. De TPV-banen zijn soepeler dan de TPO bij =
het=20
verwerken op het dak.
![](3D"http://www.dakweb.nl/RB/2003-8/FPO-01.jpg") ![](3D"http://www.dakweb.nl/RB/2003-8/FPO-02.jpg")
Fysische eigenschappen van FPO
Het materiaal blijft elastisch rekbaar tot ver boven =
100=B0 C, tot=20
het bijna vloeibaar wordt. Het heeft een groot rekvermogen =
en een=20
hoge ponsweerstand, kan goed tegen dynamische belastingen en =
weerstaat ook aan hoge pelkrachten. Het is soepel en sterk =
van -30=B0=20
C tot + 120=B0 C. De stabiele chemische structuur is zeer =
goed UV- en=20
ozonbestendig en o.a. 20 jaar ervaring bij gebruik in=20
auto-onderdelen heeft geleerd dat er op lange termijn geen=20
gewichtsverlies optreedt. Al deze eigenschappen maken het=20
FPO-materiaal zeer geschikt voor toepassing op daken. Het =
verenigt=20
namelijk een aantal positieve eigenschappen van PVC en =
EPDM-rubber=20
afdichtingsbanen.
Lasbaarheid afhankelijk van diverse factoren
Doordat FPO smelt, kunnen de overlappen thermisch gelast =
worden=20
zodat er in de overlap een homogene verbinding wordt =
bekomen. Een=20
lasbreedte van 20 =E0 30 mm volstaat. De lasbaarheid of de =
breedte van=20
het 'lasvenster' (=3D minimum en maximum temperatuur =
waarbinnen kan=20
worden gelast) hangt echter af van een aantal factoren.
Zo zal er door het opwarmen bij de productie een oxidatie =
ontstaan van het oppervlak van de baan die nadelig is voor =
de=20
lasbaarheid. Bij het produceren door kalanderen wordt er=20
verschillende malen opgewarmd en neemt de lasbaarheid dus =
af. De=20
productie door dubbele extrusie met twee sleuven boven =
elkaar en een=20
directe samensmelting geeft daarentegen een verwaarloosbare =
oxidatie=20
en dus ook een betere lasbaarheid. De toplaag wordt voorzien =
van=20
toeslagstoffen voor een optimale UV-bestendigheid, een =
betere=20
brandweerstand en voor de kleur. De lasbaarheid kan echter =
ook sterk=20
afnemen als de samenstelling tussen onder- en bovenzijde te =
sterk=20
varieert. De chemische samenstelling van het totale mengsel =
is dus=20
cruciaal voor een soepele en goed lasbare baan en enkele=20
FPO-producenten hebben reeds bewezen dit delicate samenspel =
van=20
chemische componenten goed te beheersen. De lastemperatuur =
bedraagt=20
ca. 450=B0 C. Het lassen moet gebeuren met een lasapparaat =
met=20
temperatuuraflezing omdat oververhitting een plotse oxidatie =
geeft=20
van de gehele massa die zodoende niet meer smeltbaar is. Men =
ziet de=20
fout direct maar in de praktijk last men er vaak een =
herstelstrookje=20
over.
![](3D"http://www.dakweb.nl/RB/2003-8/FPO-03.jpg") ![](3D"http://www.dakweb.nl/RB/2003-8/FPO-04.jpg")
Plaatsingstechniek
Net zoals bij PVC bestaan de FPO-banen in drie types: een =
baan=20
gewapend met een polyestermat voor mechanische bevestiging, =
een baan=20
gewapend met een glasvlies voor losse plaatsing en een baan =
met=20
glasvliesinlage en een polyesterdoek onderaan voor het =
kleven met=20
polyurethaanlijm of warme bitumen. Vanwege de zeer grote =
thermische=20
uitzettingsco=EBffici=EBnt van FPO zijn ongewapende banen =
niet=20
toepasbaar. De accessoires en lijmen zijn identiek aan die =
van PVC:=20
folieplaten (met een FPO-laagje) voor kimfixatie en =
opstanden,=20
vormstukken gespoten in een mal voor hoeken, buisdoorgangen =
en=20
tapbuizen, contactlijm voor opstanden, enz=85De =
plaatsingstechnniek is=20
dus volledig vergelijkbaar met die van PVC. FPO-banen kunnen =
dan ook=20
enkel goed geplaatst worden door specialisten die ervaring =
hebben=20
met PVC-afdichtingen.
Dankzij de hoge inscheurweerstand en pelkracht kan er =
gewerkt=20
worden met banen tot 2 m breed (PVC tot 1,5 m breed) =
waardoor het=20
plaatsingsrendement in de middenzone van het dak aanzienlijk =
verhoogd wordt. Er zijn minder overlappen te dichten en het =
lassen=20
van FPO verloopt ook sneller dan bij PVC, vooral bij het =
type=20
TPO.
Chemische weerstand en levensduur
De grote chemische weerstand van PE en PP is alom bekend =
voor=20
bijv. de afdichting van stortplaatsen. Er moet dan ook geen=20
scheidingslaag worden aangebracht wanneer het materiaal in =
contact=20
komt met bitumen of polyurethaan- en polystyreenisolatie. =
Doordat=20
het materiaal verder inert is en geen weekmakers bevat, =
bestaat de=20
mogelijkheid om - mits een zorgvuldige keuze van de =
toeslagstoffen -=20
een type te maken met drinkwaterkwaliteit.
Door die afwezigheid van weekmakers, die eventueel door =
migratie=20
kunnen verdwijnen, vertoont het materiaal ook geen nakrimp =
die de=20
levensduur door grote interne spanningen zou kunnen =
verminderen. De=20
levensduur wordt geschat op 25 jaar (zie de BBA technische=20
goedkeuringen in Groot-Brittanni=EB).
Net zoals bij EPDM-rubber met gevulkaniseerde overlappen=20
(hot-bonding) en PVC met gelaste overlappen hebben de =
EP-mengsels=20
van de FPO-afdichtingen een volledige bestendigheid tegen=20
worteldoorgroei. Ze zijn bovendien bestand tegen =
micro-organismen=20
(zonder giftige toeslagstoffen) en rotten niet.
Milieuaspecten
Dit zijn twee sterke punten van FPO, want door de =
afwezigheid van=20
weekmakers, oli=EBn, zware metalen, CFK's en chloor mag het =
product=20
zelfs in gesloten ruimte worden gelast zonder gebruik van =
ventilatie=20
of maskers. Bij de productie komen geen afvalstoffen vrij en =
het=20
energieverbruik bij de productie van TPO's is zeer gunstig. =
Dankzij=20
zijn chemische weerstand en UV-bestendigheid kan men het =
materiaal=20
terug smelten en hergebruiken voor de productie van nieuwe=20
afdichtingsbanen, dus echte recyclage op hetzelfde niveau en =
geen=20
downcycling tot andere (minderwaardige) producten.
Omdat er bij brand geen giftige of toxische gassen =
ontstaan heeft=20
TPO in Nederland overigens de beste classificatie gekregen =
van alle=20
afdichtingsmaterialen (EPDM-bitumen-PVC) volgens de =
MRPI-methode=20
(milieu-relevantie productinformatie).
![](3D"http://www.dakweb.nl/RB/2003-8/FPO-05.jpg") ![](3D"http://www.dakweb.nl/RB/2003-8/FPO-08.jpg")
Slechte brandweerstand heeft ontwikkeling =
afgeremd
De brandweerstand is eerder een zwak punt van FPO's. Het=20
materiaal brandt gemakkelijk zodat er voldoende brandremmers =
moeten=20
worden toegevoegd om aan de ENV 1187 te kunnen voldoen. Dit =
kan de=20
soepelheid en vooral de lasbaarheid sterk verminderen. De=20
brandremmers kunnen bij het lassen ook inwerken op de=20
UV-bestendigers. Dit alles heeft de ontwikkeling van de=20
FPO-dakafdichtingen lang afgeremd. Fabrikanten hebben een =
lange weg=20
afgelegd en een aantal zijn er nu in geslaagd om het geheel =
te=20
beheersen.
Onderhoud en esthetiek
Het grote voordeel op esthetisch gebied is dat men de =
baan vele=20
kleuren kan geven en dat de kleur van de baan niet vervuilt. =
Doordat=20
het oppervlak van FPO glad is en niet poreus wordt, neemt =
het ook=20
geen water op dat de lasbaarheid kan be=EFnvloeden in zowel =
nieuwe als=20
verouderde toestand.
Er ontstaat wel een oxidatie van het bovenoppervlak dat =
dus eerst=20
moet worden behandeld met schuurpapier indien men er na =
jaren een=20
nieuw stuk wil aanlassen. Het oppervlak is bovendien =
elektrostatisch=20
geladen en houdt het vuil vast als het niet regent. Als men =
na het=20
aanbrengen van de baan enkele dagen later de overlappen =
last, zal=20
men het oppervlak vooraf moeten reinigen met een aangepaste=20
zeepoplossing.
Vergelijking met andere afdichtingen
De prijs van TPO ligt bijna op het niveau van PVC. =
Vanwege de=20
grote milieuvoordelen, de langere levensduur en de betere=20
eigenschappen ben ik ervan overtuigd dat TPO een deel van de =
PVC- en=20
bitumenmarkt kan gaan innemen.
De prijs van TPV benadert die van EPDM, maar qua =
eigenschappen=20
moet het materiaal een stuk onderdoen, zeker wat de =
levensduur=20
betreft. De vraag is dus of de betere eigenschappen van TPV =
het=20
prijsverschil met TPO verrechtvaardigen.
Op kleine of ingewikkelde daken is PVC nu reeds duurder =
dan EPDM=20
met lasbare overlappen. De plaatsingstechniek en accessoires =
van FPO=20
(zowel TPO als TPV) zijn identiek aan die van PVC, ook wat =
hun=20
kostprijs betreft. De FPO banen zullen dus vooral een deel =
van de=20
markt van de grote en eenvoudige daken innemen die nu ook =
worden=20
gemaakt met grote EPDM-membranen met overlappen afgedicht =
met lijm=20
of tape of vooral met PVC- en bitumineuze =
dakbedekkingen.
Deze inschatting is mijn persoonlijke verkoopservaring na =
meer=20
dan 5 jaar werk met TPO- en TPV-afdichtingen. Op daktuinen =
en=20
gebogen daken met kleur en voor drinkwaterreservoirs biedt =
FPO een=20
aantal belangrijke voordelen t.o.v. de andere afdichtingen. =
Ook de=20
gunstige milieuaspecten zullen op termijn zeker in het =
voordeel van=20
FPO-afdichtingen pleiten.
Over de auteur
Op 14 januari 1982 stichtte ir. =
Harry=20
Steenbrugghe de firma Rubitec n.v. die in 20 jaar uitgroeide =
tot een=20
belangrijke speler op de markt van EPDM-dakafdichtingen. In =
die tijd=20
heeft hij ook meer dan vijf jaar ervaring weten op te bouwen =
met=20
zowel de types flexibele polyolefinen FPO (TPO en TPV) als =
de=20
styreen-blok-copolymeren (SBC). De knowhow en motivatie van =
zijn=20
team van medewerkers en specialisten gaven hem meer dan =
voldoende=20
vertrouwen om zich vanaf 1 januari 2003 volledig toe te =
leggen op de=20
realisatie van een oude droom: het oprichten van een =
onafhankelijk=20
ingenieursbureau "Anframar cva" dat zich specialiseert =
inzake=20
opleiding, advies en expertise voor platte=20
daken.
|